PMEG

Enkonduko

Tiu ĉi verko, Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (= PMEG), celas ordinarajn Esperantistojn, kiuj volas studi la gramatikon, vortfaradon, skribon kaj elparolon de la Internacia Lingvo. Ĝi estas unuavice praktika lernilo, ne teoria verko por lingvistoj.

La mallongigon PMEG multaj elparolas kiel “pomego”.

PMEG provas klarigi la lingvon en facila maniero. Ĝi tial uzas netradiciajn gramatikajn esprimojn, kiuj estas espereble pli facilaj ol la tradiciaj vortoj. Eĉ tiaj kutimaj vortoj kiel akuzativo, substantivo kaj prepozicio forestas. Anstataŭe PMEG parolas pri N-finaĵo, O-vorto kaj rolvorteto. Tio ne signifas, ke la tradiciaj vortoj estas malbonaj. Ili nur ne estas bezonataj en PMEG. Pri la kialoj, ke mi uzas tiajn netradiciajn terminojn, mi parolas aparte en la aldono Pri la gramatikaj terminoj en PMEG.

PMEG klarigas kaj la plej bazajn aferojn, kaj tre specialajn detalojn. Ĝi provas forlasi la kutiman Eŭropan perspektivon de multaj lernolibroj. Tial PMEG enhavas detalajn klarigojn de multaj aferoj, kiuj por iuj Eŭropanoj eble ŝajnas memkompreneblaj.

PMEG traktas kaj modernan kaj klasikan lingvouzon. Ĝi uzas por helpi al la klarigoj abundon da ekzemploj, inter kiuj estas multege da ekzemploj el la Fundamento kaj la verkaro de Zamenhof. Ĉe ĉiu tia ekzemplo la preciza fontloko estas montrata per mallongigo. Vidu tiurilate precipe la liston de literaturo.

Esence PMEG estas konservema verko, kiu multloke defendas la Fundamentan kaj Zamenhofan lingvaĵon kontraŭ diversaj reformemaj ideoj kaj uzoj, sed ĝi ankaŭ prezentas modernajn uzojn kaj evoluojn, eĉ tiajn, kiujn iuj eble opinias tro drastaj.

Pri la enhavo de PMEG respondecas nur mi sola, sed helpis min multaj personoj. Precipe kontribuis per valoregaj konsiloj Jorge Camacho, Marcos Cramer, Birke Dockhorn, Nikolao Killing-Günkel, Hosomi Kazuyuki, Alen Kris, Jouko Lindstedt, Francisko Lorrain, Ken Miner, Rob Moerbeek kaj Robin van der Vliet. Pri matematikaj terminoj konsilis profesoro Christer Kiselman. Krome kontribuis multaj Interretanoj per nemalhaveblaj kritiko kaj proponoj. Pri la ellaborado de la unua HTML-a versio ege helpis min Stellan Lagerström kaj Per Aarne Fritzon. Al ĉiuj mi kore dankas.

Fine mi volas aparte danki al Esperanto-USA (antaŭe la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko – ELNA), kiu realigis la paperlibran eldonon de PMEG.

Versio 15.0.7 «

Versio 15.0.7 de PMEG, publikigita la 7an de Junio 2019, estas ankoraŭ unu provizora versio survoje al dua eldono kiel papera libro.

En tiu ĉi versio mi ŝanĝis la ĉefan tiparon de la HTML-a versio al “Times New Roman”, ĉar montriĝis, ke la tiparo “Junicode”, kiun mi uzis antaŭe, havas gravan eraron. En la PDF-versio mi jam delonge uzas “Times New Roman”, kaj per tiu ŝanĝo la HTML-a kaj PDF-a versioj de PMEG do fariĝis eĉ pli similaj inter si. Krome mi korektis kaj plibonigis plurajn ligilojn kaj referencojn.

Jen la plej notindaj el la ceteraj novaĵoj:

Parto 2 – Gramatiko «

  • Mi aldonis klarigojn pri la vortoj malkiel kaj maltiel, kaj ĝenerale unuecigis, kompletigis kaj plibonigis la prezentadon de aliaj ekzemploj de vortetoj kun prefikso: malpli, malplej, maltro, malantaŭ, maltrans, ekde kaj disde.

Parto 3 – Vortfarado «

  • En la klarigoj pri A-vortoj kun aga radikoj sed eca signifo mi aldonis mencion de la vortoj ferma kaj malferma.

  • En la klarigoj pri Vortokunfandoj (ŝajnaj kunmetaĵoj kiel motelo, kompufono kaj Breksiĝo) mi aldonis mencion de karesaj nomoj faritaj per la sufiksoj ĈJ kaj NJ.

  • Mi aldonis sekcion pri la neoficiala sufikso OMETRI. Antaŭe PMEG enhavis nur la sufikson OMETR, sed ne ties parencon OMETRI. Principe PMEG enhavas klarigojn nur pri tiaj neoficialaj afiksoj, kiuj estas almenaŭ iom uzataj kiel efektivaj Esperantaj afiksoj. Multaj aliaj nur estas parto de radikoj prenitaj kiel tuton en Esperanton. Ekzemple ...(o)ograf... kaj ...(o)ografi... (kiuj en PIV estas prezentataj kvazaŭ ili estus sufiksoj) vere nur aperas en vortoj kiel biograf(i)o, aŭtograf(i)o, fotograf(i)o k.a., kiujn oni devas rigardi kiel simplajn (internaciajn) vortojn kun ekssufikso. Mi antaŭe faris similan pritakson de OMETRI, sed intertempe mi trovis kelkajn ekzemplojn de vortoj, en kiuj OMETRI devas esti rigardata kiel efektiva Esperanta sufikso, kaj tial mi aldonis sekcion ankaŭ pri tiu sufikso (kie mi tamen konsilas ĝin ne uzi).

Krome mi aranĝis aŭtomatajn kontroladon kaj kreadon de la elŝuteblaj PDF-a kaj HTML-aj versioj de PMEG (pere de Perl, Bash kaj LibreOffice), por eviti erarojn, kiam mi lanĉas novajn versiojn de PMEG. Antaŭe tia lanĉado estis sufiĉe longa kaj pena afero, en kiu mi ĉiam riskis fuŝi iujn detalojn pro neatento. Ekde nun tio kredeble ruliĝos multe pli glate.

Versio 15.0.6 «

Versio 15.0.6 de PMEG, publikigita la 31an de Majo 2019, estas ankoraŭ unu provizora versio survoje al dua eldono kiel papera libro.

En tiu ĉi versio mi kompletigis la ligilojn al la Tekstaro de Esperanto ĉe la Zamenhofaj ekzemploj (en la Interreta versio de PMEG). Nun pli ol 95% el la pli ol 4.000 Zamenhofaj ekzemploj havas tiajn ligilojn. Krome ĉiuj mencioj de instruoj en la “Lingvaj Respondoj” de Zamenhof havas ligilon al la koncerna teksto en la Tekstaro.

Jen la plej notindaj el la ceteraj novaĵoj:

Parto 2 – Gramatiko «

Parto 3 – Vortfarado «

Versio 15.0.5 «

Versio 15.0.5 de PMEG, publikigita la 16an de Majo 2019, estas ankoraŭ unu provizora versio survoje al dua eldono kiel papera libro. En tiu ĉi versio mi aldonis en la Interreta versio de PMEG ligilojn al la Tekstaro de Esperanto ĉe la Zamenhofaj ekzemploj.

Tiaj fontindikoj aspektas jene: Mi volas ke vi tien iru.FE.19 (kun sageto). Se oni alklakas tian fontindikon, la koncerna loko en la Tekstaro de Esperanto malfermiĝas en aparta fenestro, kaj oni povas vidi la ekzemplon en kunteksto.

Pli ol 90% el la pli ol 4.000 Zamenhofaj ekzemploj en PMEG nun havas tian ligilon. La tekstoj de la ceteraj ekzemploj ankoraŭ ne estas en la Tekstaro. Laborante pri tiuj ligiloj mi malkovris multegajn etajn erarojn (diferencojn inter la teksto en PMEG kaj tiu de la Tekstaro). Mi do povis korekti centojn da lokoj en PMEG, kaj ankaŭ multajn lokojn en la Tekstaro.

Dum mi tiel tralaboris PMEG-on, mi ie kaj tie aldonis pliajn ekzmplojn, anstataŭigis iujn ekzemplojn per pli trafaj, forigis kelkajn netrafajn aŭ superfluajn ekzemplojn, kaj ĝenerale poluris la tekston de la klarigoj.

La PDF-versio kompreneble ne enhavas tiajn fonto-ligilojn al la Tekstaro, sed ĝi ja enhavas la multegajn korektojn kaj plibonigojn de la PMEG-teksto.

Versio 15.0.4 «

Versio 15.0.4 de PMEG, publikigita la 4an de Aprilo 2019, estas ankoraŭ unu provizora versio survoje al dua eldono kiel papera libro. En tiu ĉi versio estas pluraj gravaj ŝanĝoj, kiuj rilatas al esprimado de sekso:

Parto 2 – Gramatiko «

Parto 3 – Vortfarado «

Parto 4 – Aldonoj «

Versio 15.0.3 «

Versio 15.0.3 de PMEG, publikigita la 24an de Marto 2019, estas ankoraŭ unu provizora versio survoje al dua eldono kiel papera libro, ĉar intertempe la unua eldono elĉerpiĝis. Krom etaj poluroj nemenciindaj mi faris la sekvajn atentindajn ŝanĝojn post la antaŭa provizora versio 15.0.2 (de la 3a de Majo 2018):

Parto 2 – Gramatiko «

Versio 15.0.2 «

Versio 15.0.2 de PMEG, publikigita la 3an de Majo 2018, estas provizora versio survoje al dua eldono kiel papera libro, ĉar intertempe la unua eldono elĉerpiĝis. Post la publikigo de la unua eldono de la papera libro mi faris tre multe da korektoj, kompletigoj kaj ĝisdatigoj. Ne estas eble listigi ĉiujn ŝanĝojn, sed jen kelkaj el la plej atentindaj:

Ĝenerale «

  • Mi aldonis pli da Zamenhofaj ekzemploj. En multaj lokoj mi anstataŭigis elpensitajn ekzemplojn per aŭtentikaj Zamenhofaĵoj.

  • En ĉiuj lokoj, kie parto de Zamenhofa teksto estas ellasita por mallongigi ekzemplon, oni nun povas aperigi la tutan ellasitan tekston per alklako sur la krampaĵo, [...], kiu montras tian ellason (dua alklako rekaŝas la tekston). Pluraj tiaj lokoj troviĝas en la klarigoj pri la rolvorteto antaŭ.

  • Mi tute refaris la alfabetan indekson. Ĝi estas nun pli kompleta kaj pli preciza.

Parto 1 – Skribo kaj elparolo «

Parto 2 – Gramatiko «

Parto 3 – Vortfarado «

Parto 4 – Aldonoj «

Bertilo Wennergren